Koty wolno żyjące to grupa zdziczałych kotów żyjących w warunkach niezależnych od człowieka, nie spełniających definicji zwierząt bezdomnych wskazanej w art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Przez zwierzęta bezdomne należy rozumieć zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały. Zgodnie z tym koty wolno żyjące nie są kotami bezdomnymi i nie powinny być odławiane do schroniska ani przesiedlane w inne miejsca. Mają prawo przebywać w miejscach swojego bytowania. Nie każdy kot, którego spotykasz w mieście jest kotem wolno żyjącym. Kot, którego widzisz może być kotem wychodzącym, który ma swojego właściciela.

Obowiązek Gminy wobec kotów wolno żyjących

Gmina ma prawny obowiązek wynikający z art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt do zapewnienia opieki nad wolno żyjącymi kotami. Opieka ta jest zapewniona przy współudziale tzw. społecznych opiekunów kotów wolno żyjących, zarejestrowanych i wpisanych do rejestru społecznych opiekunów kotów na terenie gminy Sławków prowadzonego przez Referat Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami (OSGO) Urzędu Miasta Sławkowa. W ramach opieki nad kotami wolno żyjącymi Urząd Miasta zapewnia karmę dla kotów, schronienie w formie budek i opiekę weterynaryjną w przypadkach, gdy jest ona konieczna. Populacja kotów wolno żyjących na terenie Sławkowa jest kontrolowana poprzez sterylizację i kastrację.

Dokarmianie kotów wolno żyjących przez społecznych opiekunów odbywa się w oznakowanych, wyznaczonych w tym celu miejscach na terenach należących do Gminy Sławków. W miejscach karmienia znajdują się budki stanowiące własność Gminy Sławków.

Rola społecznego opiekuna

Społeczni opiekunowie odgrywają ważną rolę w opiece nad kotami wolno żyjącymi – robią to nieodpłatnie, dobrowolnie i mają pełne prawo pomagać tym zwierzętom, dlatego też należy się im szacunek i zrozumienie. Do obowiązku społecznego opiekuna kotów wolno żyjących należy m.in.:

• dokarmianie kotów wolno żyjących w miejscach do tego wyznaczonych,
• zapewnienie kotom schronienia w postaci m.in. budek,
• utrzymywanie miejsca dokarmiania w czystości i porządku,
• ograniczenie populacji kotów wolno żyjących poprzez kastrację i sterylizację,
• zgłaszanie do Referatu OSGO przypadków kotów wolno żyjących wymagających pomocy weterynaryjnej.

Opiekun świadomy to opiekun skuteczny

Dokarmianie kotów wolno żyjących jest koniecznym działaniem, jednak należy to robić świadomie. Nadal wśród mieszkańców spotkać się można z podejściem – lepiej dać resztki jedzenia kotom i innym zwierzętom niż wyrzucić do kosza. Należy jasno podkreślić: KOTY TO NIE ŚMIECIARKI NA RESZTKI. Dlatego tak ważnym jest, aby:

• nie podawać kotom wolno żyjącym resztek ludzkiego jedzenia - podawanie pokarmu nieprzeznaczonego dla kotów powoduje obciążenie ich układu pokarmowego powodując wymioty, biegunkę, a w konsekwencji choroby wątroby i nerek. Dodatkowo utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu (nie odpowiedniego dla gatunku) może być formą uznaną za znęcanie się nad zwierzętami (art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt). Nie wolno dokarmiać kotów wędzonymi rybami, tłuszczem zwierzęcym, resztkami wędlin, kiełbas, pasztetów itp. Jeżeli zauważysz, że ktoś dokarmia koty resztkami jedzenie zwróć uwagę takiej osobie i niezwłocznie zgłoś to do Referatu OSGO oraz Straży Miejskiej (501 273 949);
• nie dokarmiać w miejscach do tego nie wyznaczonych - koty wolno żyjące należy karmić tylko w miejscach do tego wyznaczonych; nie wolno dokarmiać kotów przy wiatach śmietnikowych, chodnikach czy parkingach;
• utrzymywać miejsca karmienia w czystości - miejsca karmienia powinny być czyste i uporządkowane, pozostałości po karmieniu (puszki, saszetki, pojemniki) należy wyrzucić do kosza na odpady;
• nie karmić nieregularnie - karmienie kotów wolno żyjących powinno odbywać się o stałych porach i w tych samych miejscach;
• uszanować obecność kotów wolno żyjących w przestrzeni miejskiej - miejsca dokarmiania kotów wolno żyjących to często jedyne miejsca, w których te mogą czuć się bezpiecznie. Hałas, bieganie, gwałtowne ruchy towarzyszące zabawie dzieci, czy wypuszczanie bez opieki swobodnie biegającego psa to dla tych zwierząt ogromny stres. Psy wyprowadzane w okolicy miejsc dokarmiania kotów wolno żyjących powinny być pod kontrolą właściciela/opiekuna, co w większości przypadku oznacza, że pies powinien być prowadzony na smyczy.

Odpowiedzialność prawna

Działalność społeczna opiekuna nie jest jedynie wyrazem jego dobrej woli, ale aktywnym wspieraniem gminy w realizacji jej ustawowych działań. Każda osoba, która utrudnia sprawowanie opieki nad kotami wolno żyjącymi lub atakuje fizycznie lub słownie społecznych opiekunów powinna liczyć się z konsekwencjami swojego zachowania.

Umyślne płoszenie lub straszenie kotów wolno żyjących jest znęcaniem się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie zwierząt.

Niszczenie wyznaczonych miejsc dokarmiania kotów poprzez niszczenie budek, ogrodzeń itp. jest niszczeniem mienia Gminy Sławków i może zostać zakwalifikowane jako wykroczenie lub przestępstwo, niezależnie od tego czy zniszczeń dokonał człowiek czy zwierzę np. pies, nad którym właściciel nie sprawował należytej opieki.

Naruszenie nietykalności cielesnej społecznego opiekuna jest przestępstwem w myśl art. 190 ustawy Kodeks karny.

Należy również przypomnieć, że to do obowiązków właściciela nieruchomości należy w taki sposób zabezpieczyć posesję, aby uniemożliwić przedostanie się na jej teren zwierząt, w tym również kotów wolno żyjących oraz kotów właścicielskich wychodzących, więc np. jeśli ktoś na swoim podwórku posiada piaskownicę, którą mogą zanieczyścić zwierzęta dobrym rozwiązaniem jest montaż pokrywy lub siatki ochronnej nakładanej po zakończeniu zabawy dzieci. Problemem w tym przypadku nie jest obecność kotów wolno żyjących, lecz brak zabezpieczenia przez właściciela piaskownicy przed dostępem jakichkolwiek zwierząt.

Wszystkie ewentualne problemy, które według osób mieszkających w sąsiedztwie miejsc dokarmiania kotów, wynikają z nieprawidłowej opieki nad tymi zwierzętami, należy zgłaszać bezpośrednio do Referatu OSGO pod numerem 32 261 87 53.